ROMANLAR / Çingeneler

[TURAN2023]

Bunlar da bizim çingenelerimiz:


Çingeneleri ben de severim,ama çingene lafına alınırlar.Karagöze gelince;Karagöz çingene değil yörüktür.Yani Türkmendir.

[yeshu]

[quote="TURAN2023"]Çingeneleri ben de severim,ama çingene lafına alınırlar.Karagöze gelince;Karagöz çingene değil yörüktür.Yani Türkmendir./quote]

Turan2023 paylaşımın için teşekkürler. Onların neşeli yüzlerini gösteren fotoğraflar çok güzel.

Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de bazı çingeneler 'çingene' tanımlamasını pek benimsemezler. Bunun nedeni olarak da 'çingene' sözcüğünün olumsuzluklar içerdiği öne sürerler, ki haklılık payları var. Böyle düşünenler 'Roman' ismini tercih ederler. Bunla birlikte 'Roman' sözüne de karşı çıkanlar vardır; onlar da 'Roman' sözünün pek sıcak bir sözcük olmadığını, çingene sözünün daha sıcak ve sevimli olduğunu öne sürerler. Bu nedenle de, Çingene/Roman dernekleri isim konusunda pek anlaşabilmiş değildir. İstanbul ve Trakya'da 'Roman' daha fazla kullanılırken, Ege'de bazıları tarafından 'çingene' sözü tercih ediliyor. Benim kişisel fikrim, olumsuzluklar taşıyan 'çingene' ismi yerine 'Roman' isminin kullanılması. (Ama o zaman da 'Çingene Palamudu' 'Çingene Düğünü' 'Cingene Pembesi' gibi isimleri mi değiştireceğiz, sorusu akla takılıyor.) Galiba en iyi, konunun başlığında olduğu gibi iki ismi de kullanmak.

Karagöz: Araştırmalarıma göre Karagöz'de bir çingene vurgusu göze çarpıyor. Soy ağacını (seceresini) açıkçası bilmiyorum, ama böyle bir inanış da var. Gerçek Karagöz ile gölge oyunu kahramanı Karagöz arasında da farklılık olması muhtemel. Yani gerçek Karagöz, zamanla gölge oyununda 'çingene' karakterinin özelliklerine bürünmüş olabilir. Bu konuya girmeden önce de -çocukluğumda- nedense onun hep bir çingene olduğunu düşünürdüm zaten.

[yeshu]

Türkçe'de Çingenelerle ilgili kullanılan bazı deyimler...


Çingene kavgası:
Önemsiz atışmalarla başlayan, yakası açılmadık küfürlerle dolu kavga.

Çingene borcu:
Tutarı pek önemli olmamakla birlikte, ufak ve dağınık borçların tümü.

Çingene çergesi:
Pis ve yoksul yer.

Çingene düğünü:
Gürültülü topluluk.

Çingene parası:
Bozuk para.

Çingene çergesinde musandıra ne arar:
Yoksul kimseden ne beklenir ki, anlamındadır.

Not: Musandıra: 'Evlerde yatak yorgan konulan yer, yüklük.' 'Mutfakta yüksek ve geniş raf.'

[yeshu]

AVRUPA'DA ÇİNGENELERE/ROMANLARA YAPILAN AYRIMCILIK

Belçika’da Uluslararası Roman Teşkilatı Üyesi Ivan Ivanov, Avrupa’da Çingene çocukların özürlü okullarına gönderildiğini, mikrop yayıyorlar diye doğumevlerine hamile Çingenelerin alınmadığını iddia ediyor. Çingenelere iş, ev verilmediğini; kafe, restoran ve barlarda servis yapılmadığını belirterek, “Belediye özel alanlarda konut ihalesi açıyor. Bu ihaleye katılacak olanların en fazla bir çocuğunun olmasını istiyorlar. Böylece Çingenelerin ev sahibi olması engelleniyor.” diyor. Çingenelere karşı ciddi bir önyargının olduğunu belirterek, onlar hakkında her zaman “Bütün Çingeneler aptaldır, eğitimsizdir” gibi genellemeler yapıldığını söylüyor.

[yeshu]

Bir Roman Şiiri

Dışarıda bir hendeğe oturup duran
Bu üçü, kimin çocukları?
Ne babaları var ne anaları
Ne de onlara bakacak bir aileleri
Cezalandırır canının istediğini
Beni de öyle cezalandırdı
Nedeni mi?
Hiç bilemedim...

Yoksul değilse insan
Yoksulu anlamaz bir türlü
Bense bu kadar yoksul
Çok iyi anlarım onu
Biz üç ufak çocuktuk,
Anamız bizi terk etti.
Babam da üstüne askere gidince…
kalmadı kuruşumuz!

[yeshu]

Başbakanlık Çingeneleri ilk kez davet etti

Başbakanlık, roman (çingene) vatandaşları ilk defa kendi toplantısına çağıracak. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı, 18-19 Ekim'de düzenlenecek yuvarlak masa toplantısına romanları temsilen bir kişi davet etmeyi kararlaştırdı.

Yuvarlak masa toplantılarına katılacak sivil toplum kuruluş temsilcilerinin sayısının 50 olması hesaplanıyor.

([ özetlenmiştir)

[yeshu]

Kırgızistan Çingeneleri: Lyuli'ler

Lyuliler yani Kırgızistan Çingenelerinin yaşadıkları koşullar orda da zor, orda da sefalet kol geziyor. Lyulilerin büyük bir çoğunluğu Müslüman ve kökenleri Hindistan’a dayanıyor. Yapılan araştırmalara göre sayıları 3500 kadar ve nüfusun %90’ı işsiz. Sovyetler Birliği yıkılmadan önce Lyuliler, devletin kurduğu çiftliklerde çalışıyorlarmış fakat 1991 sonrasında çalıştıkları çiftlikler satılmış ve Lyuliler işsiz kalmışlar. Şu anda genellikle, falcılık, dilencilik ve metal, kağıt, plastik toplayıcılığı işleriyle uğraşıyorlar. Eğitim, sağlık ve su çok büyük bir sorun, evlerin büyük bir çoğunluğu tapusuz, ayrıca nüfus kağıdı olmayanların sayısı da çok fazla. Sovyetler Birliği dönemine ait nüfus kağıtları olanlar ise şu anda Kırgız vatandaşlığına geçemiyorlar, çünkü yeni nüfus kağıdı alacak paraları yok! Mahalle sakinlerinin verdikleri bilgilere göre nüfus kağıdı olmayan 3. kuşak oluşmaya başlamış.

Lyuliler, Kırgızistan’ın güneyinde yer alan Oş kentinin ücra köşelerinde yaşıyorlar ve yaşadıkları mahalleler için herkes “oralar tehlikeli” diyip girmiyor, fakat gerçekten girmek isteyenler, girebiliyor ve başlarına hiçbir şey gelmiyor. O insanlardan birisi olan doktor Nina Kadryan, “mahalleye gitmek istediğimi söylediğimde arkadaşlarım orada başıma bir şeyler gelebileceğini söylediler. Gitmeye karar verdiğimde ise bana deli dediler. Mahalleye gittiğimde şoka uğradım, yoksulluk ve hastalık ciddi boyutlardaydı. Artık haftada bir gün mutlaka mahalleye gidiyorum, elimden geleni yapıyorum.” diyor.

Kaynak: [ /

[yeshu]

Çingene Mahallesine Dönüş

Kosova’da 100 Çingene 1999 yılında Arnavutların zorlamasıyla terk etmek zorunda kaldıkları evlerine geri döndüler. Birleşmiş Milletler mülteci komisyonun gerçekleştirdiği “Roman Mahallesine Geri Dönüş” başlıklı proje kapsamında, 1999 öncesinde yaklaşık 8000 Çingenenin yaşadığı Kosova’nın kuzeyine geri dönüşler başladı. Proje kapsamında yeniden yapılan müstakil ev ve apartmanlara ilk olarak 100 Çingene yerleştirildi. 2008 yılının Mart ayına kadar bu sayının 462’ye çıkması planlanıyor. Proje, evlerine dönen Çingenelerin toplumla bütünleşmesini sağlamak üzere de çeşitli aktivitelerin yapılmasını öngörüyor.

Roma Daily News

[yeshu]

Çingeneler İbadet Edemezmiş

Hindistan’da Çingeneler sadece saldırı, cinayet ya da tecavüz gibi olaylarla karşılaşmıyorlar. Gündelik hayatın birçok kısmında Dalitler, en alt kastta olmaları nedeniyle çeşitli ayrımcılıklara maruz kalıyorlar. Bu ayrımcılıklar ise Hindistan’ın neredeyse bütün eyaletlerinde cezasız kalıyor, kimi eyaletlerde Dalitlere karşı yapılan ayrımcılığın cezalandırılması için çeşitli kanuni düzenlemeler yapılsa da bu çalışmaların şu ana kadar başarıya ulaştığını söylemek çok güç.

Dingidul bölgesinde yaşanan olaylar ayrımcılığın ne kadar tehlikeli boyutlarda olduğunu gösteriyor. Bölgede bulunan bir köyün ibadethanesine 40 yıldır Çingeneler alınmıyor. İnsan hakları dernekleri bu konuyla ilgili olarak yargıya başvurmuş ve hukuk mücadelesini kazanmış olsalar da köy halkı Çingenelerin ibadethaneye girmelerini engelliyor. Geçtiğimiz günlerde 150 kişilik polis grubunun koruması altında, Çingenelerin ibadethaneye girmesi köyde küçük çaplı olayların yaşanmasına sebep oldu; çıkan olaylar sonucu 5 kişi yaralandı.

Kaynak: outlookindia

[yeshu]

Geç Kalınmış Özür

Romanya başbakanı Traian Basescu, Çingenelerden özür diledi. 2. Dünya Savaşında ölüm kamplarına gönderilen 25 bin Çingene için özür dileyen başbakan, “Devletimiz, 2. Dünya Savaşında Çingeneleri açlığa ve ölüme gönderdi. Kardeşlerim bunun için sizden özür diliyorum” dedi. Yapılan törende ölüm kamplarından kurtulan 3 Çingeneye devlet madalyası verildi. Romanya, 2. Dünya savaşında ölüm kamplarına 25 bin Çingene göndermiş ve bunların en az 11 bini yaşamını yitirmişti. Bu geç kalınmış özürden sonra çeşitli açıklamalar yapan sivil toplum örgütleri, bu olaya ders kitaplarında yer verilmesi gerektiğini ve günümüzde de kültürel ayrımcılığın devam ettiğini, hükümetin bu konuda gerekli tedbirleri alması gerektiğini belirttiler.

reuters