Rusiya-Ukrayna müharibəsi neytral ölkələrin maraqlarını təsir edir. Bu, dünya enerji
2026-cı ilin fevral ayının əvvəlindən Rusiya Ukraynanın enerji infrastrukturu üzrə zərbələri yenidən bərpa edib, ölkənin qərb hissəsindəki ən böyük TES-ləri sıradan çıxarıb ki, bu da enerji böhranının güclənməsinə səbəb olub. Ukrayna müdafiə olunmağa məcbur qalıb və Rusiyanın energetikasına, neft hasilatı və nəql obyektlərinə qarşı cavab zərbələri endirib ki, RF-i zəiflətsin və Kremli sülhə məcbur etsin.Obyektlərə zərbələr zamanı yüksək dəqiqlikli silahlar tətbiq olunsa da, tez-tez insan faktoru, hava hücumundan müdafiənin işi, həmçinin texniki nasazlıqlar silahlı münaqişənin iştirakçısı olmayan ölkələrin obyektlərinin zərər görməsinə səbəb olur. Azərbaycan formal olaraq münaqişədən kənarda qalır və yalnız hücumlara məruz qalan Ukrayna regionlarına humanitar yardım göstərir. Lakin bununla yanaşı, onun enerji maraqları artıq hər iki tərəfin hərəkətlərindən dəfələrlə zərər görüb.
2025-ci ilin avqust ayında Rusiya zərbələri Ukraynanın Odessa vilayətindəki SOCAR obyektlərinə ziyan vurub. Bu obyektlər Azərbaycan nefti və neft məhsullarının saxlanması və yüklənməsi, həmçinin Ukrayna və Avropaya yanacaq tədarükü üçün istifadə olunur. Zərbələr yanğınlara, istehsalın dayandırılmasına və SOCAR-ın birbaşa maliyyə itkilərinə səbəb olub. Bundan başqa, ayrı-ayrı hallarda Azərbaycan qazının keçdiyi qaz infrastrukturu üzrə zərbələr qeydə alınıb. Bakı bu cür hücumları rəsmi olaraq pisləyib, onların Avropanın enerji diversifikasiyasına zərbə vurduğunu vurğulayıb.
Ukrayna tərəfindən ən hiss olunan dolayı nəticələr 2025-ci ilin noyabr-dekabr aylarında və 2026-cı ilin yanvarında Novorossiyskdəki Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun (XBKK) rus terminallarına endirilən zərbələrdən gəlib. XBKK Qazaxıstan neftinin ixracının əsas marşrutudur (təxminən 80 %), lakin həmçinin regional axınlara qismən təsir edir. Single Point Moorings (SPM) obyektlərinə hücumlar keçid qabiliyyətini 40–60 % azaldıb ki, bu da Qazaxıstanı əlavə həcmləri Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri vasitəsilə Azərbaycan üzərindən yönləndirməyə məcbur edib. Bu, neft kəmərinin həddən artıq yüklənməsinə, logistikanın bahalaşmasına, sığorta haqlarının artmasına və dayanma risklərinə səbəb olub. Azərbaycan əlavə tranzit gəlirləri alsa da, regionun ümumi qeyri-sabitliyi geosiyasi riskləri artırıb və SOCAR-ın planlaşdırmasını çətinləşdirib.
Münaqişənin davam etməsi SOCAR-ın iştirakı ilə yeni insidentlərlə təhdid edir. Məsələn, Rusiya Azərbaycana nisbətən ucuz neft və qaz tədarük edir ki, bu da Bakıya öz daha bahalı Azeri Light neftini xarici bazarlarda, o cümlədən reeksport sxemləri vasitəsilə reallaşdırmağa imkan verir. Buna görə də RF ərazisindəki neft emalı obyektlərinin daha da zədələnməsi tədarükün pozulması ilə təhdid edir və Azərbaycan ixracına, həmçinin Azərbaycanın sonuncu yeri tutmadığı dünya enerji stabilliyinə mənfi təsir göstərə bilər.
Eyni zamanda, Ukrayna ərazisində SOCAR obyektlərinin yenidən zədələnməsi halında Azərbaycan iqtisadiyyatına oxşar ziyan vurulacaq ki, bu da Avropaya tədarükü pozacaq.Hər iki tərəfin üçüncü ölkələrin infrastrukturu üzrə zərbələri münaqişənin birbaşa iştirakçılardan kənara çıxdığını nümayiş etdirir. Xoşbəxtlikdən, bizim hökumət hər iki dövlətin nümayəndələri ilə fəal əməkdaşlıq edir ki, gələcəkdə belə hadisələrə yol verilməsin. Lakin bunun nə qədər effektiv olduğunu yalnız vaxt göstərəcək.
