İskenderiye Fənəri

[zeynalov_]

İskenderiye Fənəri, görkəm olsun, şöhrət olsun deyə edilməmiş, həqiqətən istifadə edilən tək möcüzəmiz. Misirdəki İskəndəriyə Limanının qarşısındakı Pharos Adasına edilən fənər, dənizçilər üçün sağ-salamat evə dönmək, memarlar üçün dünyanın ən yüksək quruluşu, elm adamları üçün isə işığı 70 kilometr kənara daşıya bilən sirrli bir ayna mənalarını daşıyırdı.
Böyük İskəndər öldükdən sonra Misirin hakimiyyəti İskəndərin komandiri Ptolemy Batlamyus Soterə keçmiş idi. Batlamyus olaraq xatırlanan dövlət, Yunanlılar ilə yaxın əlaqə halında idi və dəniz ticarəti edilirdi, bu səbəblə bir dəniz fənəri edilməsi məcburi idi. Fənər, miladdan əvvəl 285-246 arasında edilmiş və iki kral görmüş. İndiyə qədər edilmiş ən yüksək dəniz fənəri olan 135 metrlik binanın tunc aynası gecələri 70, gündüzləri 35 kilometr uzaqlıqdan görülə bilirmiş. Əvvəl ayna qırılmış, sonra 356dakı zəlzələdə üst qisimi yıxılmış. 1302də və 1323də yaşanan iki zəlzələdə orta qisimi də yıxılmış və 1500lərdə tamamilə yox olmuş. Üstündə olduğu adadan ötəri Pharos olaraq xatırlanan fənər sayəsində İspanca, Fransızca və İtalyancada dəniz fənərinə Pharos deyilir. Dəniz fənərlərinin dizaynı o gündən bəri hələ dəyişməmişdir.
Təhlükəli sahil şeridi boyunca gəmiçiləri istiqamətləndirmək məqsədi ilə İskəndəriyə şəhəri sahilindəki Faros (Pharos) adasında edilmişdir. Proyekt Böyük İskəndərin komandirləri Ptolemy Soter zamanında M. Ö 290 illəri sonunda başlamış, ölümündən sonra oğulunun hökmdarlığı zamanında bitirilmişdir. Şəhərin qərb limanında ol/tapılan fənər təxminən 166 m. yüksəkliyindədir. Yalnız möcüzələrin deyil bu günə qədər edilmiş fənərlərin də ən yüksəyidir. Gəmiçilik üçün etibarlı bir mühit təmin etmək istəyən Yunanlı tacir Sostratus tərəfindən maliyyəyə edilmişdir. Fənərin ən/en sirrli yanı, gündüzləri belə günəş işığını dənizə əks etdirmək məqsədi ilə hazırlanmış cilalı bürünc aynaları idi. Gecələri isə aynaların qarşısında atəşlər yandırılır, beləcə aynanın əks etdirdiyi işıq gecə təxminən 50 km. məsafədən görülə bilirdi. Quruluş bir silsilə/serial zəlzələyə qədər pozulmadan qaldı. Lakin zəlzələlər və təbii şərtlər sonunda çökdü. Üst qisimi 955 ilində bir zəlzələ və fırtınada qopan fənərin gövdə qisimi də 1302də başqa bir zəlzələdə çökdü. Ən sonunda 1480-ci ildə Memlük Sultanı Kait-bay tərəfindən fənərin olduğu yerə edilən bir qalada vəsaitləri istifadə edilmək üzrə tamamilə yıxıldı.