DONUZ QRİPİ NƏDİR ?

Donuz qripi nәdir?
Donuz qripinә donuzlarda rast gәlinir. O A tipli qrip virusunun nәfәs yolu ilә yoluxması nәticәsindә ortaya çıxır vә bu xәstәlik sürәtlә yayıla bilir.. Donuz gripinә (swine influenza, “swine flu”) insanlar donuzlarla yaxın tәmas nәticәsindә yoluxa bilәr.
Xәstәlәyin yoluxma ehtimalı yüksәk, ölüm ehtimalı isә nisbәtәn aşağıdır. (%1- 4) Virus donuzlar arasında nәfәs alma vasitәsilә, bir başa vә xәstәlik әlamәti bilinmәyәn (asymptomatic) virus daşıyıcısı olan donuzlar vasitәsilә yayılır. Xәstәlik donuzlarda bütün il boyu özünü biruzә verә bilәr. İqlimi mülayim olan bölgәlәrdә isә payız vә qış aylarında aktivlәşir.Bәzi ölkәlәrdә donuz sürülәrini bu qripә qarşı vaksinlәyirlәr.
İnsanlardakı qrip virusu kimi, donuz qriqi virusu da davamlı olaraq dәyişir. Donuzların nәfәs yolları donuz, insan vә quş qripi viruslarına qarşı çox hәssasdır. Ona görә dә donuzlar, bu viruslara eyni vaxtda yoluxa bilir vә bu zaman yeni qrip viruslarının ortaya çıxma ehtimalı yaranır.
Dünya Sәhiyyә Tәşkilatı’na (WHO) görә, Meksika'da ölümlәrә sәbәb olan virus A/H1N1’dir. Bu virus insandan insana asanlıqla keçә bilir. A/H1N1 virusu, insan, donuz vә quş qripi viruslarından ibarәtdir.
İnsan bu xәstәliyә yoluxa bilәrmi?
Bәli. Donuz qripi donuzdan insana vә insandan insana yoluxa bilir. Virusa qarşı insanda tәbii immun sistemi yoxdur. Bu sәbәblә Dünya Sәhiyyә Tәşkilatı (WHO), xәstәliyin nәzarәtdәn çıxaraq tәhlükәli epidemiya ola bilәcәyi barәdә xәbәrdarlıq edir.
Tibbi baxımdan әlamәtlәri adi mövsümlәrdәki qriplәrә oxşayır. Bununla yanaşı, bu xәstәlik bәzәn әlamәt göstәrmәdәn ölümlә nәticәlәnәn ağır sәtәlcәmә çevrilә bilәr. İnsanlardakı donuz qripinin әlamәtlәri mövsümlәrdәki adi qrip viruslarına oxşadığı üçün bu xәstәlik tәsadüf olaraq mövsümlәrdә normal qriplәr müәyyәn edilәrkәn ortaya çıxarılır. Bәzәn bu virusun ilkin әlamәtlәri vә yaxud yüngül xәstәlik halları gözdәn yayına bilәr, buna görә dә, insanların xәstәliyә yoluxub-yoluxmamasını dәqiq ayrıd elәmәk olmur.

İnsanlara necә yoluxur?

İnsanlar bu xәstәliyә әsasәn donuzla tәmas vaxtı yoluxur. Bununla yanaşı, donuzlarla tәmas olmadıqda vә yaxud donuzların olduğu yerdәn uzaqda olanda da insanlarda bu virus qeydә alınır. Xәstәliyin insandan insana yoluxması yaxın tәmas vaxtı mümkün olur.
Xәstәlik hansı ölkәlәrdә ortaya çıxdı?
Dünya Sәhiyyә Tәşkilatı’na (WHO) görә, donuz qripinin beynәlxalq arenada yoluxma sәviyyәsi aydın deyil. Bu xәstәlik Şimali Amerika, Cәnubi Amerika, Avropa ( Birlәşmiş Krallıq, İsveç, İtaliya), Afrika (Kenya) vә Şәrqi Asiya’nın bәzi bölgәlәrindә(Çin, Yaponiya) da aşkarlanıb.
İnsanlar üçün donuz qripinә qarşı peyvәnd varmı?
Donuzlara vurulan peyvәnd var, lakin insan üçün hәlә peyvәnd yoxdur.Mövcud qrip peyvәndlәrinin donuz qripinә qarşı qoruma tәmin edib etmәyәcәği aydın deyil. Qrip virusları çox tez vaxtda dәyişә bilir.

ALINTIDIR...