İnsanın məna və həqiqəti

[
İNSANIN MƏNA VƏ HƏQİQƏTİ

İlk insanın, Hz Adəm və Hz Həvvanın (ə.s) yaradılışı, adəmoğullarının nə qədər əhəmiyyətli bir mərtəbəyə sahib olduqlarını göstərər. Təbii ki bu mərtəbəni qazana bilmək üçün xəlifəlik vəzifəsini icra etmək lazımdır. İnsan xəlifəlik vəzifəsini edə bilmirsə mütləq Allahın yer üzündə ehkamını insanlara köçürmə vəzifəsini icra etməklə ehil olan bir Allah dostuna ehtiyac vardır.

Cisimi aləmin ilk xəlifəsi Hz Adəmdir. Ruhani Aləmin ilk xəlifəsi isə Hz Məhəmməddir (ə.s) çünki əfəndimiz belə buyurur: "adəm, palçıq ilə su arasında ikən mən peyğəmbərdim"

İnsan, əti sümüyü ilə deyil, ruhunda daşıdığı insani xüsusiyyətləriylə insandır.

Bir alimə soruşmuşlar: insanlar kimlərdir "O da insanlar alimlərdir. Dünyaya sahib olanlar kimlərdir. O da zahitlerdir. Demiş. yaxşı ən alçaq olan kimlərdir Otaq dünyanı dini satışa çıxararaq satın almağa çalışan kəslərdir."

İnsanın xarici görünüşü nə qədər gözəl olsa bunun bir əhəmiyyəti yoxdur. Necə ki S. A. qədr Geylani (k. s) belə buyurmuş: "Riyakarın xarici təmiz olar amma içi murdardır." Əhəmiyyətli olan insani xüsusiyyətləri ilə ürəyi və xarici bəzəməkdir.

Bu din zənci bir köləni çatılması mümkün olmayan bir mərtəbəyə çatdırar. Bunun nümunələri də çoxdur. Məsələn; Hz Bilal bir zənci kölə ikən, Məkkənin fəthində bir çox gözəl səsli dayanarkən, Əfəndimiz (ə.s) Hz Bilalın, Kəbənin damına çıxıb azan oxumasını əmr etmiş, peyğəmbərimiz(a. s) bunu demək istəmiş, bu din insanlara rəng və paltarlarına baxmazsa əməllərinə baxaraq adamı yüksəldər.

Allah Təala Quranda,

" Şübhəsiz ki insanı ən gözəl bir şəkildə yaratdıq" buyurur.

Ən gözəl şəkil… Alimlərimiz, ayəsni kərimədə ifadə buyurulan bu ən gözəl, şəklin, bədən xüsusiyyətlərinin yanında, başqa heç bir varlığa verilməyən mükəmməlliklər və kamalat olduğunu söyləyir.

Aləmlərin rəbbinin yer üzündəki xəlifəsi olaraq yaradılan insan, əlbəttə digər varlıqlara bənzəməyəcək, ən gözəl və ən üstün olacaq.

İnsan, rəbbinə əzəldə verdiyi sözə sadiq qalmayıb, nəfsinin pis arzularına əsir olmuş, şeytanın tələlərinə aldanmış isə, insanlıq sifətindən sıyrılmış olur. Cismən insan olaraq qalsa belə, hər cür pislik və təxribatçılığın gözlənilə biləcəyi bir varlığa çevrilmiş olur. Allah Təala, elələri üçün "alçaldarın ən aşağısı" sifətini istifadə edir.

Allah Təalanın insanlığı öyrətmək üçün göndərdiyi peyğəmbərlərin varisi olan rəbbani alimlər, bizləri öyrətməyə çağırır. Onlar hər dövrdə olduğu kimi bu gün də həyatlarıyla, sözləriylə insanı insan olaraq yaşada bilmək üçün işlə/çalışırlar. İnsanlığı haqqa, ədalətə, barışa və gözəlliklərə dəvət edirlər. Ürəkləri keçici sevgilərdən, baqi olana bağlayırlar.

Onların dərs verdiyi o mübarək tərbiyə məktəblərində qiyamətə qədər bu vəzifə davam edəcək.
Öz qurtuluşumuz adına, digər insanlar adına, insanlıq adına, artıq bir an əvvəl bu insanlıq məktəbində yerimizi al/götürməmiz lazımdır.

İnsan bir yolçu. Rəbbindən gəlib yenə ONA dönən yolda bəzən tökezləyib düşən, bəzən də qanadlanıb uçarcasına yol alan bir yolçu. Altında, düzümü möhkəm tutulmasa hansı çıxmazlara aparacağı müəyyən olmayan bir minik: Nəfs. Və hər an önünə düşüb, yolundan sapdırmağa hazır saxta bir bələdçi: Şeytan.

İnsan oğlunu alıb illiyyin mərtəbəsinə çıxaran şey, kainatın xülasəsini olması hesabıyla öz varlığında gizli olan ziddliklər dünyasında yaxşı və gözəl adına verdiyi mübarizəsidir.

Əgər insanın içində gizli bu xeyr və şərin ziddliyi olmasaydı; yalnız yaxşıya, gözələ və xeyirə istiqamətli tərəfi qalsaydı, o zaman insan olma mənasını itirər, imtahanın sirri ortadan qalxardı.

Bu vəziyyətdə yalnız xeyirli və yaxşı olanı edər, mələk olardı.
Halbuki uca rəbbimiz, insanoğlundan çox əvvəllər mələkləri onsuz da yaratmışdı.

Bəzi mütəfəkkirlər belə demişlər:

"Allah c. c. canlıları üç sinifə görə yaratdı

(1) mələkləri yaratdı onlara ağılı lütf etdi. Şəhvət vermədi səbəbindən buraxın günah işləməyi günaha belə niyyət etməzlər. Yemək yeməzlər qısacası insanıneşitmiş olduğu ehtiyaclara ehtiyac duymazlar.

(2) heyvanları yaratdı onlara şəhvət yerləşdirdi ağıl nemətindən məhrum etdi. Bunun üçün heyvanlar məsul deyildirlər.

(3)ve Allah ən şərəfli canlı olan insanı yaratdı, ona ağıl, şəhvət yerləşdirdi. Əgər insan ağıl nemətini istifadə etməyib nəfsini yola gətirməsə heyvanlardan daha da alçaq olar.

Çünki ağıl nəfsə qarşı olaraq istifadə etməli əks halda otaq pisliyi əmr edən bir nəfsə çevrilər. Söhbəti bir ayənin tərcüməsiylə bitirmək istəyirəm.

Allah Təala " xatırla ki rəbbin mələklərə: mən yer üzündə bir xəlifə yaradacağam, dedi. Onlar: bizlər həmdinlə səni təsbeh və səni təqdis edib dayanarkən, yer üzündə fəsad çıxaracaq, orada qan tökəcək insanımı xəlifə edirsən? Dedilər. Allah da onlara: sizin bilməyəcəyinizi hərhalda mən bilərəm, dedi" (bəqərə 1/30.) Allah cümləmizə insani gözəllikləri nəsib etsin Amin