Subay həyat tərzi xesteliklerden daha təhlükəlidir

Subay həyat tərzi iflic, diabet, xərçəng və şüalanmadan daha təhlükəlidir

[

«Sizin üçün onlarla rahatlıq tapasıniz deyə, öz cinsinizdən zövcələr xəlq etməsi, aranızda (dostluq) sevgi və mərhəmət yaratması da Onun qüdrət əlamətlərindəndir…».
(«Rum» surəsi, ayə 21).

Təsadüfi deyil ki, Allah Adəmi və dərhal da Həvvanı yaratdı!..

Həqiqətən də, kişi ilə qadın ailə qurduqda onların həyatlarında böyük bir yüngüllük baş verir. Rahatlıq deyəndə, həm cismi, həm də mənəvi rahatlıq nəzərdə tutulur. Amerikan alimləri uzun tədqiqatlardan sonra çox maraqlı nəticələr əldə ediblər. Belə ki, subay həyat tərzi iflic, diabet, xərçəng və şüalanmadan daha təhlükəlidir. Belə bir qənaətə alimlər iki qrup kişiləri tədqiq etdikdən sonra gəliblər. Bir qrup kişi subay, bir qrupu isə evli olublar. Tədqiqat 18-45 yaşarası kişilər arasında aparılıb. Məlum olub ki, insan nə qədər çox subay qalsa, bu, bir o qədər çox onun psixi sağlamlığına təsir edir. Əsəbilik, özünəqapanma, özünəəminliyin olmaması subay insanlarda evlilərdən daha çox muşahidə olunur. Həmçinin, fiziki sağlamlığa da mənfi təsir göstərir. Məsələn, kişilərdə cinsi sahədə böyük çatışmazlıqlar, prostatit və s. əmələ gəlir, həmçinin, subaylıq və ya ayrılıq ürək sisteminə çox pis təsir edir.

Məsuliyyət

Ailə həyatı həm kişini, həm qadını özlərində məsuliyyət hiss etməyə məcbur edir və ailəli insanlar subaylardan daha az fəsada səbəb olan işlər görürlər. Ailəli insanlar ailə məsuliyyətini düşünüb cinayət törətməkdən çəkinirlər. Adətən, insanlar evlənmək üçün pullarının və imkanlarının olmamasından şikayətlənir və evlənəndən sonra dolanışıqlarının təmin edilməsi üçün işlərinin olmamasını bəhanə gətirib evlənmirlər. Allah-Taala isə buyurur: «(Ey möminlər!) Aranızda olan subay kişiləri və ərsiz qadınları, əməlisaleh (yaxud evlənməyə qabil) kölə və cariyələrinizi evləndirin. Əgər onlar yoxsuldurlarsa, Allah Öz lütfü ilə onları dövlətli edər. Allah (lütfü, mərhəmətilə) genişdir, (hər şeyi) biləndir!». («Nur» surəsi, ayə 32). Bu baxımdan, nəinki cütlüklər, hətta Allaha imanı olan hər bir şəxs subay kişilərlə qadınlar arasında ailə bağının qurulmasında Allah qarşısında məsuliyyət daşıyırlar. Bu məsələyə biganə yanaşan cəmiyyətin sağlam gələcəyi böyük bir sual altına düşmüş olur!

Kəbin kəsdirmək lazımdırmı?

Kişi ilə qadın bir-birlərinin həyatını birləşdirməyə qərar verdikdə, İslama görə, onların arasında mütləq kəbin kəsilməlidir. Yəni onlar arasında NİKAH bağlanması vacibdir. Bu zaman tərəflərin bu nikaha razı olmaları başlıca şərtlərdəndir. Əgər tərəflərdən biri, yaxud hər ikisi bu evliliyə razı deyilsə, onda onlar arasında bağlanan əqdin (kontraktın) heç bir qüvvəsi olmur. Belə kəbin batil sayılır. Əslində, kəbini kişi ilə qadın özləri kəsməlidir. Yəni tərəflər Allah qarşısında bir-birilə ailə qurduqlarını dilə gətirməklə əqd bağlamalıdırlar. Amma əgər bunu edə bilmirlərsə, onda onların kəbinlərini başqası da kəsə bilər. Bu zaman hər ikisi də kəbin kəsə bilən birini vəkil edir, o da kəbinlərini kəsir. Kəbində əqd ərəb dilində oxunur. Ərəb dilində oxutdurmaq mümkün olmadıqda, onlar kəbinin duasını öz dillərində də oxuya bilərlər. Bu şərtlə ki, İslam qaydasına görə ərəbcədə müəyyən edilmiş məna tam ifadə edilsin.

Arzuların yerinəyetmə anı

Kəbin zamanı qadın kişiyə arvad olmağa razı olduğunu ifadə etməli, kişi də ər olaraq, onun həyat yoldaşı olmasını qəbul etdiyini təsdiqləməlidir. Çox maraqlıdır ki, İslam tarixində böyük şəxsiyyətlər öz kəbinlərini özləri oxumayıblar və bu iş üçün özlərindən daha böyük və möhtərəm şəxsləri seçiblər. Məsələn, Məhəmməd Pəyğəmbərin (s.ə.s) Həzrət Xədicə ilə kəbinini İmam Əlinin atası Əbu Talib kəsib. İmam Əli (ə) ilə Həzrət Fatimənin kəbinini isə Məhəmməd Peyğəmbərin (s.ə.s) özü kəsib. Burada psixoloji bir amil də var. Belə ki, daha hörmətli şəxs vəkil olub, nikah əqdini oxuduqda, ailə quranlar öz üzərində daha çox məsuliyyət hiss edirlər. Bu məsələdə bir maraqlı məqam da var. Belə ki, bəzi hədislərdən məlum olur ki, kəbinkəsmə mərasimində, yəni kişi ilə qadının bir-birilə ailə qurduğu an bu mərasimə çoxlu mələklər enir və burada qeyri-adi rahatlıq, sevinc hiss olunur. Mələklər gözlə görünməsələr də, kəbin kəsilən yerə çox böyük nur bəxş edirlər. Və belə bir mərasimdə iştirak edən bütün şəxslər bunu hiss edə bilərlər. Ən əsası isə kişi ilə qadından başqa, kəbin mərasimində iştirak edən digər şəxslər bu an Allaha dua edib arzu-niyyətlərini diləyə bilərlər. Deyilənə görə, kəbin mərasimində dilənilən arzular çin olur!

Mehriyyə

İslam dinində ailə quran hər bir qadının mehriyyə almağa haqqı çatır, yəni bu, qadının vacib hüquqlarındandır: «Qadınlarınızın mehrlərini könül xoşluğuyla verin!» («Nisa» surəsi, ayə 4). Mehriyyə kəbinin vacib hissələrindən biridir və mehriyyəsiz kəbin düzgün sayılmaz. Hətta cinsi yaxınlıq olmasa belə, kəbin kəsiləndən sonra kişi qadına mehriyyəsini verməlidir. Əlbəttə ki, qadın bunu tələb etsə: «Əgər onlar (qadınlar) qəlbən, öz razılıqları ilə bundan sizə bir şey bağışlasalar, onu halal olaraq nuşcanlıqla yeyin!» («Nisa» surəsi, ayə 4). Məsələn, biri kəbin kəsdirsə və cinsi yaxınlıq etmədən qadını boşamalı olsa, kəbində təyin edilən mehriyyənin yarısını qadına verməlidir: «Kəbin haqlarını təyin etmiş olduğunuz qadınları yaxınlıq etmədən əvvəl boşayarsınızsa, təyin olunmuş kəbin haqqının yarısını onlara verməlisiniz!» («Bəqərə» surəsi, ayə 237). Qeyd edək ki, mehriyyənin pul, qızıl, daşınan və daşınmayan əmlak və sair qismindən olması vacib deyil. Mehriyyə, məsələn, Quran öyrətmək, hər hansı bir iş görmək kimi də ola bilər və Peyğəmbər zamanında bəzi səhabələr mehriyyə kimi zövcələrinə Quran öyrədiblər. Quranda bildirilir ki, Musa Peyğəmbər Həzrət Şüeybin qızını alanda mehriyyə olaraq 8 il çobanlıq etmək öhdəliyini götürüb: «(Şüeyb) dedi: «Səkkiz il mənə xidmət etmək (qoyunlarımı otarmaq) şərti ilə qızlarımın birini sənə ərə verərəm…». («Qəsəs» surəsi, ayə 27). İslamda mehriyyənin miqdarı barədə konkret rəqəm təyin edilmir. Onun miqdarı kişi ilə qadının qarşılıqlı razılığından asılıdır. Amma onu da qeyd etmək yerinə düşərdi ki, mehriyyənin çox təyin edilməsi məzəmmət edilib. Çünki mehriyyənin çoxluğu evlənmək istəyən insanlar üçün maneə yarada bilər. Bundan başqa, mehriyyə məbləğinin çox olması ailə həyatının əvvəlindən kin-küdurətin, qeyri-səmimi atmosferin yaranmasına səbəb olur. Ailə məfhumunda maddi olan, mənəvi keyfiyyətləri üstələməməlidir.

Yaşın nə fərqi var ki?

Dində kişi ilə qadının arasında yaş fərqi barədə konkret qadağa yoxdur. Yalnız şəriətdə evlənən kişi ilə qadına «kufv» terminini aid edirlər. Onun mənası isə qızla oğlanın «bir-birinə bənzər, uyğun, münasib olmasıdır». Məhəmməd Peyğəmbər (s.ə.s) bu məsələ ilə bağlı belə deyir: «Bir-birinə bütün cəhətlərdən uyğun gələn şəxsləri evləndirin, özünüz də özünüzə uyğun olanı ilə evlənin...». Uyğunluq dedikdə bütün cəhətlərdə oxşarlıq nəzərdə tutulur, həm zahiri, həm də mənəvi. Amma yenə də unutmayaq ki, başlıca olan mənəvi-psixoloji uyğunluqdur. Çünki mənəvi ittifaqın hökm sürdüyü ailələr möhkəm və sarsılmaz olur. Burada ərlə-arvadın bir-birinə olan sevgi və qayğısını, mərhəmətini xüsusi olaraq vurğulamaq yerinə düşərdi. Məqaləmizin ilk ayəsində qeyd olunduğu kimi, ailənin Allah tərəfindən tövsiyə olunan ayrılmaz atributu tərəflər arasında olan «SEVGİ VƏ MƏRHƏMƏT»dir! Bu baxımdan, yaş arasında fərq nəzərəçarpacaq göründüyü hallarda belə, mənəvi baxımdan bir-birini tamamlayan ailələr uğurlu olur. Xatırladaq ki, Məhəmməd Peyğəmbərlə (s.ə.s) Xanım Xədicə ailə qurduqda, Həzrət Məhəmmədin 25, Xədicənin isə 40 yaşı olduğu rəvayət edilir. Bununla belə, bu ailə ocağı nümunəvi, xoşbəxt, sevgi və mərhəmətin hökm sürdüyü bir ailə kimi tarixə həkk olundu.

Atam qoymur…

Maraqlı bir məqama da nəzər salaq. Bildiyimiz kimi, bakirə qız atasının icazəsi olmadan kəbin kəsdirə bilməz. Amma əgər qız özünə bərabər, tam uyğun, münasib birini tapsa və valideynləri qızı subyektiv səbəblərlə həmin adama verməyə razı olmasalar, qız da bilsə ki, özünə bundan daha münasib birini tapa bilməyəcək, belə şəraitdə atanın icazəsi olmadan ailə qura bilər. Yəni bu uyğunluq məsələsi ciddi məsələdir. Əlbəttə, valideynlərin görüşlərinə ehtiramla yanaşmaq lazımdır. Amma onlar da bu işdə olduqca ədalətli, insaflı mövqe tutmalıdırlar. Unutmamalıdırlar ki, bu ailə həyatı onlar üçün yox, övladları üçün qurulur. Bu məsələyə öz kaprizlərilə deyil, balalarının xoşbəxtliyi prizmasından yanaşmalıdırlar. Beləliklə, bakirə qızın ilk dəfə ərə getməsində atasının razılığı şərtdir, əlbəttə, yuxarıda qeyd edilən kimi, əgər o, qeyri-məntiqi şəkildə müxalifət etsə və qız görsə ki, oğlan hər cəhətdən ona münasibdir və beləsini tapmayacaq, bu təqdirdə qızın mövqeyi əsas götürülür. Amma ümumilikdə, valideynlərlə övladlar arasında ümumi razılaşmanın, qarşılıqlı anlaşmanın olması tövsiyə olunur.

Neçə yaşda ailə qurmaq olar?

İslamda ailə qurmaq yaş həddi həddi-büluğa çatmaqla bir ölçülür. Yəni həddi-büluğa çatan şəxs həm də ailə qura bilər. Xüsusilə «Nisa» surəsinin 4-cü ayəsində həddi-büluğa çatmaq barədə «nikah yaşına çatmaq» ifadəsi işlənilib ki, bu da nikah yaşının həddi-büluqla eyni olmasına işarədir. Ümumi olaraq isə dində tez, nisbətən erkən yaşlarda evlənmək tövsiyə olunur. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, uzun zaman subay qalmaq insanın həm fiziki, həm də mənəvi-psixoloji baxımdan sağlamlığına mənfi təsir göstərir.

İslam dini kiminlə ailə qurmağa icazə vermir?

Dinimiz ailəqurma məsələsində mənəvi ölçüləri rəhbər tutaraq, kimlərlə ailə qurmanın halal, kimlərlə isə qadağan olduğunu təsbit edib. İslama görə, insanın doğmaları ona «məhrəm» sayılır və belə şəxslərlə ailə qurmaq haramdır. Dinimizə görə aşağıdakı şəxslər qadına məhrəm sayılır: ata, əmi, dayı, baba, ata-ananın əmiləri (dayıları, babaları), qayınata, qadının öz oğlu, ögey oğul (ərin doğma oğlu), qardaş, qardaş oğlu, bacı oğlu. («Nur» surəsi, ayə 31). Bu şəxslərlə ailə qurmaq olmaz!

Qohumla ailə qurursan?

İslam dini qohumlar arasında nikah bağlanmağa qarşı çıxmır. Bu, normal bir haldır. Ümumiyyətlə, bu gün təbabətdə qohumlar arasında evlilik nəticəsində dünyaya xəstə övladın gəlməsi barədə deyilənlər hamıya aid deyil. Bu, hemofiliya, talassemiya və s. bu kimi irsi xəstəliklər zamanı özünü göstərir. Bu isə əslində, qohum olmayan ailələr arasında da baş verə bilər. Bunu da ailə qurmadan öncə tibbi müayinə yoluyla müəyyənləşdirmək mümkündür. Belə bir hal əsla qohumlararası nikahın qadağan olmasına dəlalət edə bilməz. Konkret olaraq ailə qurmağa hazırlaşan oğlanla qızın hər ikisində eyni genetik xəstəlik olarsa, onun gələcək körpəyə keçməməsi, fəsadlarla nəticələnməməsi üçün bu cür nikahlardan çəkinmək daha məqsədəuyğundur.

Evlənin, xoşbəxt olun!

Bəzi dinlərdən, inanclardan fərqli olaraq, İslam dini rahibliyi, evlənmədən imtinanı, hər növ tərkidünyalığı qadağan edir. İslam bizlərə öyrədir ki, insan təbiətinə uyğun, normal həyat sürməlidir. Sadəcə, bu həyat Allahın göstərdiyi mənəvi qanunlara uyğun şəkildə qurulmalıdır. Bu isə elə insanın xoşbəxt həyat sürməsinə xidmət edir. İnsanın dünya səadətinə xidmət edən vasitələrdən biri də elə evlənmədir. Sevimli Peyğəmbərimiz Həzrət Məhəmməd (s.ə.s) nahaq yerə demir: «Evlənən şəxs xoşbəxtliyin yarısını əldə edir!». Allahın razılığı da elə bundadır. Beləliklə, imanımız da, xoşbəxtliyimiz də tam, bütöv, kamil olsun deyə, ailə quraq və Allahın razılığını qazanaq. Allah xoşbəxt eyləsin!..