Pomada haqqında bilmədiklərimiz...

[
Keçmişdə içindəki zəhərli boyalar səbəbi ilə qadınların ölümlərinə səbəb olan, kosmetik firmaları heyvanlarda sınayır deyə boykot edilən, qadınları həyat qadını olaraq damğaladan və bəzi cəmiyyətlərdə dini səbəblərlə qadağan edilən dodaq boyası hər şeyə baxmayaraq 125 ildən bəri ardıcıl olaraq emal edilir və indiki vaxtda çantasında pomada daşımayan bir qadını az qala tapa bilməzsiniz.

Tarixdə bilinən ilk dodaq boyası bundan 8 min il əvvəl köhnə Misirlilərin tətbiq etdiyi zəyi qaynadaraq əldə etdikləri qırmızı boya ilə dodaqlarını rəngləmələridir. Köhnə Yunan və Romada ancaq üst sinfin qadınlarına dodaqlarını qırmızıya rəngləmələrinə icazə verilərdi. Bu sayədə küçədəki zadəgan qadınları normal vətəndaşlardan ayırmaq mümkün olmaqda idi. Qadınlar bu sayədə "Baxın mən sizdən üstün və zənginəm" deyə bilməkdə idilər.

Fransız Qiyamında aristokrat qadınların dodaqlarının qırmızı olması qiyamçıların işini asanlaşdırdı və dodaq boyalı qadınları ən yaxın gilyotinə (boynu vurmaq, edam) apardılar. Fransada zamanla qiyam unuduldu və qadınlar daha məşhur bir şəkildə dodaqlarını rənglədilər. Qiyamdan təxminən 100 il sonra küçələrdə dodaqları boyalı qadınlardan keçilməz oldu. Boyama işi çətin və zaman alıcı idi. Parisli bir ətir satıcısı 1884-cü ildə qırmızı boya ilə bal pətəyi və balzamı qarışdırıb ipəkdən parça bir rulo içinə yerləşdirib qələm şəklində satışa təqdim etdi. Qadınlar bu yeni kəşfi dərhal sevib ona sosiska (Saucisse) adını belə verdilər. Parisli səhnə sənətçisi Sarah Bernhardt isə bu yeni görünüşə mehebbet tanrısı Erosun sehrli çubuğu adını taxdı və səhnəyə çıxarkən istifadə etməyə başladı. Fransız mühafizəkarları bu yeni dodaq boyasına muxtelif sebeblere gore qarşı çıxmışlar və qadağan etmək üçün məşğul ol verdilər,amma bacara bilmədilər. 1900-cı ildə indiki vaxtda hələ də istehsal edən Fransız firması Guerlain bu siqaret şəklindəki dodaq boyasını bütün Fransada satmağa başladı.

1912-ci ildə Guerlain çıxardığı qırmızı dodaq boyalarını Amerikaya gətirib New Yorkda satışa təqdim etdi və bu hadisə böyük bir sensasiya yaratdı. İlk başda yalnız qırmızı olan dodaq boyası pomada (Rouge) daha sonraları başqa rənglərdə də emal edildi və 1922-ci ildə Parisdə yaşıl rəngli zəhərli pomadalardan bir çox qadın ölüncə yaşıl rəngdən imtina edildi. İndiki vaxtda hələ də yaşıl rəngli pomada satılmaması bu səbəbdəndir.

İkinci Dünya müharibəsi başlayınca əvvəllər pomada emalı azaldı. Nazılar dodaq rəngləməyi füzuli olaraq təyin etdilər, amma İngilis qadın əsgərləri qırmızı rəngi bir zəfər işarəsi olaraq qəbul edib zəfərə qədər pomada sürməyə qərar verdilər. Döyüş əsnasında "Vətənpərvər qırmızısı" (Patriot red) və "Zəfər qırmızısı" (Victory red) ən çox satan pomada markaları idi. Sonunda döyüşü qazanan qırmızı dodaqlı İngilis və Amerikan qadın əsgərləri oldu və Alman qadınları döyüşdən sonra dəlilər kimi pomada istifadə etməyə başladılar. 1949-cu ildə Elisabeth Ardan çevirilincə içindəki metal silindrdən çıxan pomadası bazara çıxardı və artıq heç kim pomadanın bütün dünyaya yayılmasını önləyə bilməzdi.

Pomadadan ən çox zərər görən restorançılar və quru təmizləyicilər oldu. Pomada ləkələrini stəkanlardan və köynəklərdən çıxarmaq olduqca çətin və zaman alıcı idi. Zamanla dodaq boyaları daha qalıcı oldu və hətta içinə qoyulan kimyəvi maddələrlə dodaqları şişirib böyütmək də mümkün idi.

İnsanlar danışarkən bir-birlərinin dodaqlarına baxarlar. Qadınlar da bunu bildiklərindən kişilərin baxışlarını üzlərindəki qırışlar və sallanmalardan uzaq tutmaq üçün dodaqlarını qırmızıya rəngləyərək kişilərin diqqətlərini dodaqlarına çəkərlər. Rolling Stonesin solisti Mick Jagger-in boşandığı maniken yoldaşı Bianca Jaggerin söylədiyi kimi: "Səhərlər yorğun və canavar kimi bir üzlə qalxdığımda dodaqlarımı rəngləyər-rəngləməz özümü yenə normal bir qadin kimi hiss edərəm."