Türklerde Kültür Değişimi ve İslam Dini

Türklerde Kültür Değişimi ve İslam Dini

Sosyologlar ve kültür tarihçileri kültür değişmesi denilen olaylar üzerinde durmuşlardır.Türk tarihinde de kültür değişmesinin olduğu dönemler vardır.

Mesela Türkler Orta Asya’da yaşadıkları dönemde kendi kültür daireleri içinde yaşarken başka milletlerde özellikle bazı dinler ve dinlerin mensuplarıyla karşılaştıkları zaman dinle beraber dinin getirdiği değerlerle birlikte o dini yaşayan insanların kültürleriyle tanıştılar ve zamanla aralarında kültür alışverişi oldu Buna KÜLTÜR DEĞİŞMESİ diyoruz. BUDİZM bunlardan biridir. Türklerin bir kısmı Budist olunca bu inançtaki topluluklardan bir şeyler aldılar. Özellikle Hindistan kültüründen bir şeyler aldılar.bu dinle Çin’de yayıldılar ve Çinliler ile de kültür alışverişi oldu. Sonra MANİ dinini aldılar. Irandan kaynaklanan bu dinle de kültür alışverişinde bulundular.Eski İranla da böylece kültür alışverişinde bulundular . Sonra ise İslam la temas ettiler. Müslüman olmaya başladılar.Mani Budist inancı türlerin belli kısmında kaldı.İslam ise çok büyük bölüme yayıldı.

Yakuti, Gagavuzlar ayrıca kolonyada beyaz Rusya’da Baltık ülkelerinde Arai yada Karaim denilen Musevi Türklerde bulunmaktadır.ama sayı olarak oldukça azdır.en Kalabalık olanları 400-500 bin nüfuslu SAMANİST YAKUTLARDIR. Dünya üzerinde yaklaşık 200 milyon olarak ifade edilen Türklerden bir milyonu değişik inançta yüzde 99 u ise islamdır.

Türklerin arasına İslamiyet TALAS savaşıyla girmeye başlamıştır.Maveraünnehir ve ötesinde özellikle RİBATLAR’da toplanan dervişlerin gazilerin sufilerin İslamiyet YAĞMA ve OĞUZLAR’ın arasında yayıldı.Yağmalar hükümdar ailesinden olduklarından islamiyeti kendi ülkelerinde yaymaya başladılar.Satuk Buğra Hn’ın ölümünden hemen sonra 200 bin çadır halkı tümden Müslüman oldular. Kıpkaç sahası da İslamiyeti 13-14. yy tanımaya başladılar. Budist Uygurların sahasına, Doğu Türkistan’a 15. y y‘da hatta 16.yy’da İslamiyet girmeye başladı. Ama netice itibariyle İslamiyet Türklüğün ortak dini ortak inancı olmuştur. Bu insanlar 5-6 yy içinde İslamiyeti idrak etmişlerdir. İslami yeti özümsemeleri farklı farklı olmuştur. Bu farklar şu şekildedir:



Mevlevi ve tarikatların yorumlarından kaynaklanmaktadır. İslam dininin Türkler arasında yayılması Karahanlı devleti sınırları içinde yaşayan insanların islamiyete girmeleriyle Hoca Ahmet Yesevi, vb dervişlerin düşünce ve faaliyetleriyle ve ayrıca dergahlar tekkeler vasıtasıyla hız kazandı. Bunlar Türklerin İslamiyete girmelerini kolaylaştırdı. Bunlar halkın anlayacağı dil kullanarak halk edebiyatıyla erler verdiler. Türkler ilk başlarda İslam dininin değerlerini anlamakta zorlanmışlardır. Ama bu şahıslar ve vesileciler bu zoru gerçekleştirdiler. Bunlar İslam dininin ahiretle, ibadetle ilgili ayrıca diğer ayrıntılarla ilgili yerlerini bir kenara bırakarak işe başladılar. İlk olarak İslam dini nasıl bir din bir defa insanların ruhen, fikren, bedenen temiz olmalarını iyi olmalarını telkin eden bir din olduğunu anlatan eserler verdiler. Bu zaten eski Türk kültürü içinde geçerli bir durumdu. Ayrıca islamiyeti iyi insan, temiz insan olmayı ve iyi insan olmanın gereği olarak ta insanlara iyilik yapmayı yararlı olmayı telkin ettiğini anlatmaya çalışmışlardırki zaten bu türk insanının islamiyetten önceki özelliklerindendir. İslamiyet yardımlaşmayı telkin eder. İslam dinini diğer güzel bir tarafıda insanı yaratandan dolayı sevmektir. İnsan sevgisi de zaten Türk kültüründe olan bir durumdur.

Öz olarak; Türklere yabancı olmayan İslam dinine ait bazı özellikleri Yesevi halkın anlayacağı sade bir dille anlatmıştır. HİKMET denilen şiirleri elden ele dilden dile dolaşıyordu. İslam sevgisi YESEVİ ile taht kuruyordu. Türkler Hükümdarlarının dahi Tanrı tarafından gönderildiklerine inanıyorlardı ki bunun verdiği durumla Hz Muhammed’e o derece sadık kalmışlardır. Onu islamın önderi bir devlet başkanı olarak görmüşlerdir. Onun yerine geçen halifelerede aynı sadakat ve duyguyla değer vermişlerdir. Temizlik islamiyette önemli bir yere sahipti ki Türklerde bu durun geçerliydi. Sosyal yaşayışın gerektirdiği vakıflar ta Budizm zamanından beri benzer şekilde Türklerde de vardı. İslamiyet’teki GANİMET anlayışı Türklerdeki anlayışa oldukça benziyordu.

İslamiyetin bu yönleri liderlerle din adamlarıyla tarikatlarla anlatıldıktan sonra sıra islamiyetin diğer yönlerine gelmişti ki bunlar;



Abdest almak( YUNMAK)



Namaz kılmak( Yükünç Etmek)



Yalavaç ( Peygamber)



Tengri (Tanrı) gibi kavramlardır.



Bu konulardada benzerlikler vardı.

Yesevi hareketi islamiyetteki bu önemli kavramları değişik kelimelerle ifade etmişti. Yunus Emre’de yesevi hareketinin bir uzantısıdır. Hacı Bektaşi Veli’de bu uzantılardan biri idi. Yaklaşık 100 yıldır İslam dini yaşanmaktadır. Ama onu algılamak değerlendirmek yorumlamak yaşamak konusu da hala devam etmektedir. Türkler İslamiyet’e girmekle bir KÜLTÜR DEĞİŞİMİ içine girmişleridir. Kültür değişmesi hemen biten bir olay değildir tabiî ki

Kültür değişmesinin bir başka yeri de batı kültürü ile olan münasebetimizde kendini gösterir. Bu LAİKLİK tir. Bu devletin özüdür. Tartışılan bir konudur.bunu yorumlamakta hala sağlıklı bir uzlaşmaya varamamışızdır. Bunu da önceden olmayan dini cereyanlar yüzünden yaşamaktayız. Laiklik sözünün altında yatan manayı iyi anlar ve onu topluma anlatırsak problem kalmayacağı düşünülebilir.

Hiçbir kimse hiçbir din ve mezhebi kabule zorlamaz vicdanıyla herkesin yalnız bırakılması esastır. Alevi, Sünni hareketlerinde serbesttir. Bunlar devletçe kontrol altına alınmıştır. Laiklik devlet işlerinin dini kurallara göre yapılmamasıdır. Fertler neye inanıyorsa devlet buna izin vermelidir. Laikliğin özü birlik ve beraberliktir. Devlet işleyişini bir dine göre yaparsa o vakit devlette bulunan ama farklı inançlara göre yaşayanlara uygunda kurallar işleyişler yapmak zorunda kalır.

bilgiler için teşekkürler mystery ellerine sağlık :alqis: :alqis: :alqis: :alqis:

yazan ellerin dert görmesin ::yerivar:: ::yerivar:: :canim: :canim:

::aze:: güzel bir mevzu ::aze::