Ortak Türkçecilik Hareketi

Ortak Türkçecilik, Türk Dünyasında ortak bir dilin kullanılmasını savunan bir harekettir. İsmail Bey Gaspıralı'nın (d. 8 Mart 1851 – ö. 24 Eylül 1914) "Dilde, fikirde, işte birlik" olarak sloganlaşan fikirleri ma ondan keyin Yaş Kalemler Mecmuası'nın Yeni Lisan hareketi Ortak Türkçeciliğin başlangıcı hesap edilebilir. Azerbaycan'da da Yaş Kalemler'le hemen hemen aynı çağda Ali Bey Hüseynzade Ortak Türkçe boyunca faaliyetler aparmıştır. Esasen Türk Dili, Türk boyları ortasındaki lehçe ma şive farklılıklarına karamazdan yazı dilinde uzun süre birlik göstermiş; Türkî Dil adı verilen yazı dili Rusların -İlminskiy usulü ile Türkler'i bölme faaliyetlerinin neticesi- her bir Türk boyuna birbirinden farklı alfabelelerle ayrı birer yazı dili kurmalarınacan geniş bir coğrafyada ortak yazı dili olarak kullanılmıştır. İsmail Bey Gaspıralı'nın çıkışı Rusların bu gidişini toktatmaya yönelik idi. Birak o çağın şartları içerisinde Ortak Türkçecilik hareketi tesirli olabilmemiştir.

Sovyet rejiminin yıkılmasından keyin bağlanış imkanlarının da köpelmesi ile birlikte bugünkü günde Ortak Türkçecilik hareketi farklı bir ölçemde kaytadan gün tertibine gelmektedir. Bir yandan Türkiye dışındaki Türklerin Türkiye Türkçesini öğrenmeleri, diğer yandan Türkiye Türklerinden Türk Cumhuriyetleriyle kızıklanan bir kısmın da Türk lehçelerini öğrenmeleri ma bu lehçelerden sözleri Türkiye Türkçesinde işletme fikirleri Ortak Türkçecilik hareketini kaytadan gün tertibine getirmektedir. Kırgız Türkü yazıcı Cengiz Aytmatov'un "Tek Türk dilimiz için, ortak sözler tapılmalı, öz köklerden ortak terimler türetilmelidir." sözleri O'nun da bu hareketle kızıklananını göstermektedir. Kez-keziyle Türk Respublikaları ortasında geçirilen yığılışlarda Ortak Türkçe boyunca faaliyetler aparılması kararları alınmaktadır. Türkiye ma diğer Türk Cumhuriyetleri'nin matbuatında akademisyenlerin mevzuyla bağlı açıklamalarına yer verilmektedir. Bunların yanısıra Jalpi Türk Tili ma Türükçä gibi ciddi yasalma dil çalışmaları da Ortak Türkçecilik hareketinin diğer bir kolunu oluşturmaktadır.

Dış Bağlantılar
[ (Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın)
[
[
[