Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti

Coğrafi Durumu:

Arazinin % 80’i dağlardan, %20’si ovalardan ibarettir. Ovaların önemli bir bölümü tarıma elverişlidir. Yeraltı kaynakları olarak zengin madensuyu, soda ve tuz bulunmaktadır.

İklimi: Karasal iklime sahiptir.

Yüzölçümü: 5.363 km2 (Azerbaycan Cumhuriyeti’nin % 6,3’ü)

Toplam Nüfus: 400.000 (2009)

Resmi Dil: Azeri Türkçesi

Din: %99,9 Müslüman

En Üst Yönetici: Ali Meclis Başkanı Vasif TALIBOV

Ülkenin Yönetim Şekli:

İcra gücü “Ali Meclis (Parlamento) Başkanı’nda bulunmaktadır. Ali Meclis Başkanı doğrudan Azerbaycan Cumhurbaşkanına bağlıdır. Mecliste 5 yıllık bir süre için seçilen 45 milletvekili bulunmaktadır. Ali Meclis Başkanı tarafından atanan bir Başbakan, Bakanlar Kurulu (Nazırlar Kabineti) ve bazı Bakanlıkların işlerini gören Komite Başkanlıkları mevcuttur. Özerk Cumhuriyet’in şehir ve ilçeleri İcra Hâkimiyetleri (Vali) tarafından idare edilir. İcra Hâkimiyetlerinin başkanları Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti Ali Meclis Başkanı’nın teklifi ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı tarafından tayin edilir.

Ekonomik Veriler:

GSMH= 795.764.000 Manat (994.705.000 ABD Doları) (2008)

Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 2.504 ABD doları (2008)

Bütçe Geliri: 70 Milyon ABD Doları (2008)
Bütçe Gideri: 375 milyon ABD Doları (2008)

Dış Ticaret:

2008 cari yılında NÖC’nin dış ticaret hacmi 103 milyon 748 bin ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. 40 Milyon 274 bin ABD Doları ihracat olmakla birlikte, ithalat 63 milyon 474 bin ABD dolarını bulmuştur. Nahçıvan’ın en önemli ticari ortakları Türkiye, İran, Rusya, Ukrayna, Almanya, Gürcistan, Kore, Fransa ve ABD başta olmak üzere 31 ülke ile ticari ilişkileri bulunmaktadır.

Ülkedeki Yabancı Diplomatik Temsilcilik Adedi: 2

Ülke Temsilcilikleri: Türkiye Cumhuriyeti, İran İslam Cumhuriyeti

Uluslararası Kuruluş Temsilcilikleri veya Büroları:

IOM (BM Uluslararası Göç örgütü)

Ulaştırma ve Taşımacılık:

Uluslar arası Seyahatte en Çok Tercih Edilen Yol:

Türkiye üzerinden karayolu ve havayolu, İran üzerinden karayolu

Ülke İçi Ulaştırma ve Trafik:

Trafiğin Yönü: Sağdan

Şehiriçi Yol Durumu:

Son birkaç yıldır özellikle şehir merkezindeki ana yollar büyük ölçüde yenilenmiştir. Küçük yerleşim birimlerindeki yolların durumu ise hâlihazırda yetersizdir. Nahçıvan-Culfa-Ordubat şehirlerarası karayolunun Culfa-Ordubat bölümü geçen yıl yenilenmiştir. Türkiye bağlantısını sağlayan ve kötü durumda bulunan Nahçıvan-Sederek şehirlerarası karayolunun genişlemesine yönelik çalışmalar başlamış olup, 2009 yılı sonunda tamamlanması öngörülmektedir.

Uluslar arası Otomatik Telefon Görüşme Olanakları:

Telefon hatlarının kalitesi son yıllarda önemli ölçüde iyileştirilmiştir. Bununla birlikte, telefon ücretleri dünya ortalamasının iki-üç kat üzerinde bulunmaktadır.

İnternet Olanakları:

Nahçıvan’da yaklaşık 4 yıldır ADSL internet hizmetinden istifade edilebilmektedir. Ancak, ADSL internet abonelik ücretleri Türkiye fiyat ortalamasının üzerindedir (örneğin, sınırsız 256 Kbps seçeneği için aylık yaklaşık 30 ABD doları, 2 Mbps seçeneği için yaklaşık 103 ABD doları ödenmesi gerekmektedir).

Para ve Banka:

Ülke Para Birimi: Azerbaycan Manatı. Dolar/Manat paritesi (yaklaşık 0.80)

Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nde, Azerbaycan Milli Bankası, Kapital Bank, Nahçıvan Bank, Beynehalk Bank ve Bank of Azerbaijan başta olmak üzere 12 özel ve kamu bankalarının şubeleri bulunmaktadır. Aqrarkredit Sehimdar Kredit Teşkilatı isimli tarımsal sektöre hizmet veren bir finans Kuruluşu mevcuttur. 03 Ekim 2009 tarihinde NÖC de "Ziraat Bankası (Azer-Türk) şubesi adı altında yeni bir banka faaliyete geçmiştir. Açılışı Sayın Cumhurbaşkanımız Abdullah GÜL tarafından yapılmıştır.

Hâlihazırda Türkiye’de bilinen anlamda bir bankacılık anlayışı bulunmamakla birlikte, Azerbaycan’da yasal ikamet izni bulunan yabancıların ABD Doları veya Avro cinsinden döviz hesabı açtırması mümkündür.

Konaklama ve İkamet:

Ülkedeki belli başlı oteller ve yatak ücretleri:

(4 yıldızlı) Tebriz Otel (2 kişilik oda 130 Manat, Yarı Suit 172 Manat Suit 215 Manat)
(5 yıldızlı) Duzdağı Otel (Tek kişilik: 88 Manat, Çift kişilik 117 Manat, Küçük Suit 250 Manat, Büyük Suit 292 Manat, Villa 375 Manat)

Ev kiralama koşulları:

Kiralamada Başvurulan Yöntem: Kişiler arası anlaşma veya emlak büroları

Ortalama Ev Kira Düzeyi: 250-400 ABD Doları

Kısa Tarihçesi

Nahçıvan tarih çağlarının hemen hemen tamamını yaşamış olan önemli tarihi merkezlerden biridir. Tarih boyunca Nahçıvan, coğrafî konumu bakımından doğu ile batı arasında önemli bir geçiş ve irtibat noktası olmuştur.

İran'da kurulan Sasani Devleti ve Bizans arasındaki mücadelelerde sıksık el değiştiren Nahçıvan, tarihi süreç içerisinde, Arap Valileri, Selçuklular, Atabey İldeniz Devleti, Timurlar, Akkoyunlular, Karakoyunlular v.d. hükümdarlıkların idaresinde kalmıştır.

Osmanlı yönetimindeki Nahçıvan Sancağı Azerbaycan’daki diğer bölgelerle birlikte 1735’de Afşarlı Nadir Şah tarafından fethedilmiş ve yönetilmiştir. Osmanlı-Safevi mücadeleleri boyunca da hâkimiyetin sürekli el değiştiği bölgede 1747’de Nadir Şah’ın ölümünden sonra Azerbaycan çeşitli Hanlıklara bölünmüştür. Nahçıvan Kengerli Oymağından Haydar Kulu Han da hanlığını ilan etmiş, hanlık, Hacı Han Kengerli, Ali Kulu Han, Veli Kulu Han, Revanlı Hüseyin Ali Han, Karabağ Hanı İbrahim Halil Han ve Kelb Ali Han tarafından yönetilmiştir.

1795 yılında Ağa Muhammed Şah komutasındaki İran kuvvetleri Azerbaycan'da hâkimiyeti ele geçirmesiyle Nahçıvan ahalisinin bir kısmı İran’a göç etmiştir.

Ağa Muhammed Şah'ın ölümünden sonra Azerbaycan üzerinde Rusya ile İran'ın giriştiği nüfuz mücadelesinde İran’ın üstünlüğü Rusya'ya kaptırmasıyla Nahçıvan Ruslar tarafından işgal edilmiştir. 1828 yılında imzalanan Türkmençayı Mukavelesi ile İran, Nahçıvan da dâhil olmak üzere kuzey Azerbaycan topraklarından çekilmiştir.

Ruslar bölgede nüfus dengesini Hıristiyanlar ve Ermeniler lehine çevirecek bir iskân siyaseti uygulamış, Erivan'dan Zengezur'a doğru suni olarak yoğunluk kazandırılan Rus himayesindeki Ermeniler, Azerbaycan ile Nahçıvan'ın irtibatını İran sınırına dayanmak suretiyle kesmişlerdir.

Tarih boyunca, Kafkaslarda nüfuz sahibi olmak isteyen büyük güçlerin mücadeleleri yüzünden çok yıpranan Nahçıvan’ın Müslüman Türk ahalisi bağımsızlık uğruna çok kayıplar vermiş, yardıma koşan Türk askeri ile birlikte düşmana karşı yılmadan mücadele ederek bölgede mevcudiyetini korumuştur.

Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan Moskova Antlaşması (1921) ile Nahçıvan, özerk bir yapıya sahip olması ve başka bir devlete terk edilmemesi şartıyla Azerbaycan’ın himayesine bırakılmıştır. Aynı husus, Türkiye, Sovyetler Birliği, Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan arasında imzalanan Kars Antlaşması (1921) ile Azerbaycan ve Ermenistan tarafından da teyit edilmiştir.

Sovyetler Birliği'nin bünyesindeki Azerbaycan'ın 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmesi ile Nahçıvan da Azerbaycan Cumhuriyeti’nin ayrılmaz bir parçası olarak “özerk cumhuriyet” olarak statüsünü muhafaza etmiştir.

Mustafa Kemal Atatürk'ün "Türk Kapısı", Kazım Karabekir Paşa’nın “Şark Kapısı” olarak nitelediği Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti (NÖC), Türk Cumhuriyetleri arasında Türkiye ile fiziki bağlantısı bulunan tek toprak parçasıdır. Nahçıvan şehir merkezi ile Türkiye'nin Iğdır şehri arasındaki uzaklık 160 km olup Türkiye ile Nahçıvan arasında 13 km.lik bir sınır bulunmaktadır.