Bağlaç Yanlışları bir göz atın derim!

Bazı bağlaçların birbirinin yerine kullanılması mümkün değildir.

Yanlış ya da gereksiz bağlaç kullanımı anlatım bozukluğuna yol açar.

"Geçen ay merdivenden düşüp ayağını kırmış, üstelik üç hafta işe gidememiş." Bu cümlede "üstelik" bağlacının kullanımı yanlıştır; ya bu bağlaç atılmalı ya da yerine "bu yüzden" getirilmelidir.

"Buradaki her işi o yapıyor, ne yazık ki çok yoruluyor." Bu cümledeki "ne yazık ki" yerine "fakat, ama, ancak" gibi bağlaçlar kullanılmalıydı.

"Ben yarın dışarı çıkamam, ama evde yapılacak bir sürü işim var." Bu cümlede "ama" kullanılması doğru değildir. "Ama" cümleden atılmalı ya da yerine "çünkü" getirilmeli.

"Resim öğretmeni bütün öğrencilerden resim defterlerini ya da suluboyalarını getirmelerini istedi." Öğretmen sadece resim deflerini ya da sadece suluboyaları istememiştir, her ikisini de istemiştir. Demek ki ya da bağlacı yanlış kullanılmıştır, yerine "ve" bağlacı getirilmelidir.


"Öğretmeninin verdiği kitabı bir günde okuyup bitirdi, ama özetini de çıkardı." Bu cümlede "ama" bağlacı yanlış kullanılmıştır; atılmalı ya da yerine "ayrıca" getirilmelidir.

"Bugün uğramam gereken yedi firma var, kaldı ki çok az zamanım var." Bu cümlede kaldı ki bağlacının kullanılması yanlıştır. "Kaldı ki" yerine, "ne var ki" ya da "ama, ancak" gibi bağlaçlar kullanılsa olurdu.

"Dün yapacağım hiçbir iş yoktu, üstelik balkonda oturup saatlerce gazete okudum." Bu cümlede "üstelik" bağlacının kullanımı yanlıştır; ya bu bağlaç atılmalı ya da yerine "bu yüzden" getirilmelidir.

"Arabanın işi iki günde bitermiş, kaldı ki bizim hiç vaktimiz yok." Bu cümledeki "kaldı ki" yerine "fakat, ama, ancak" gibi bağlaçlar kullanılmalıydı.

"Bu akşam hiçbir yere gidemem, ama çok yorgunum." Bu cümlede "ama" kullanılması doğru değildir. "Ama" cümleden atılmalı ya da yerine "çünkü" getirilmeli.

"Takım seçmelerine katılacak öğrencilerin eşofmanlarını ya da spor ayakkabılarını getirmeleri istendi." Bir spor dalı ile ilgili seçme yapılacağı anlaşılıyor. Böyle bir seçmede yalnız eşofman ya da yalnız spor ayakkabısı değil, her ikisi de gereklidir. Bu cümlede "ya da" bağlacı yanlış kullanılmıştır; "ya da" atılabileceği gibi yerine "ve" de getirilebilir.

"Yaz tatilinde çok güzel yerleri gezdim, ama kitap da okudum." Bu cümlede "ama" bağlacı yanlış kullanılmıştır; atılmalı ya da yerine "ayrıca" getirilmelidir.

"İzmir ve İstanbul arasındaki yol pek iyi değil." Bu cümlede "ve" bağlacı yanlış kullanılmıştır; bağlaç atılıp yerine kısa çizgi konmalıdır.

Örnek Soru:

Yanlış bir şey yapsam da kızmaz; ama inanılmayacak kadar anlayışlıdır.
Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır?


A) Yüklemin geniş zamanlı olmasından
B) Cümleciklerin ortak özneli olmasından
C) Yanlış ilgeç kullanılmasından
D) Gereksiz yere bağlaç kullanılmasından
E) "bile" yerine "da" bağlacı kullanılmasından

(1998/ÖSS)

Yanıt: D

Örnek Soru:

Oraya gidersen, Etnografya ya da Kurtuluş Savaşı müzelerini gezmelisin.

Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır?

A) Yanlış bağlaç kullanılmasından
B) Koşul cümlesi olmasından
C) Nesnenin yanlış yerde bulunmasından
D) Yüklemin gereklilik kipinde olmasından
E) Ad tamlamasının gereksiz kullanılmasından
(1999/ÖSS)

Yanıt: A