Qax rayonu

[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
[
Relyefi:
Rayonun ərazisi Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub ətəklərində yerləşir. Rayon şimal-şərqdən Dağıstan Respublikası, cənubdan Gürcüstan Respublikası ilə həmsərhəddir.
Təbiəti:
Qax Azərbaycanın mühüm aqrar-sənaye rayonlarından biridir. Əsasən qərzəkli meyvələr (fındıq, şabalıd, qoz) rayonu kimi tanınır. Bol su ehtiyatı, normal rütubət balansı, məhsuldar torpaqlar, meşələr, alp və subalp çəmənləri, qış otlaqları əkinçiliyin və heyvandarlığın inkişafını təmin edir. Dağlara yağan güclü yağışlar və qarın əriməsi nəticəsində də tez-tez çaylar daşır və sel hadisəsi baş verir. Bu əkin sahələrinə, bəzən isə yaşayış məntəqələrinə ziyan vurur. Rayon respublikanın mühüm meşə sərvəti regionlarındandır. Palıd, vələs, qarağac, qoz, şabalıd, müxtəlif cür meyvə ağacları, dərman bitkiləri, qonur ayı, dağ keçisi, qaban, müxtəlif quşlar buradakı meşələrin zəngin sərvətləridir. Bu zənginliyi qorumaq və artırmaq məqsədilə İlisu dövlət qoruğu yaradılmışdır. Qoruq ərazisinin əksər hissəsi Ağçay kəndinə düşür.
1999-cu ilin 27 yanvar - 4 fevral tarixləri arasında aparılmış siyahıya almaya əsasən Qax rayonunun 51 161 nəfər (76,92%-i azərbaycanlılar, 14,56%-i gürcülər, 5,11%-i saxurlar, 1,19%-i ləzgilər, 0,19%-i mesxeti türkləri, 0,18%-i ruslar, 0,02%-i Qafqaz avarları, 1,83%-i digər millətlər olmaq üzrə) əhalisi var.
İqtisadi xarakteristikası:
Rayon iqtisadiyyatının əsasını bitkiçilik (xüsusilə tütün və taxılçılıq üzrə ixtisaslaşmışdır), heyvandarlıq məhsullarının istehsalı təşkil edir.
Yeyinti sənayesi bağçılıq, tütünçülük və heyvandarlıq məhsullarının emalına əsaslanır. Qax meyvə-tərəvəz konservi zavodları yeyinti sənayesinin əsas müəssisələridir. Burada istehsal olunan məhsullarının xeyli hissəsi başqa rayonlara göndərilir. Yağ-pendir, çörəkbişirmə, spirtli içkilər, şərq şirniyyatı məhsulları istehsal edən kiçik müəssisələr də fəaliyyət götərir. Onların məhsulları əsasən yerli tələbatı ödəyir.
İqtisadi rayon bir sıra faydalı qazıntılarla zəngindir: kükürd, polimetal filizi. Dağlıq və dağətəyi yerlərdə, əsasən də çayların gətirmə konuslarında bol çınqıl, qum, gil və başqa tikinti materialları xammalı vardır.
Kənd və qəsəbələri:
Ağçay, Ağyazı, Almalı, Amanlı, Armudlu, Bağtala, Baydarlı, Böyük Alatəmir, Cəlayer, Çinarlı, Çüdüllü, Dəymədağlı, Əlibəyli, Əmbərçay, Əmircan, Fıstıqlı, Güllük, Xələftala, İbaxlı, İlisu, Keşqutan, Kiçik Alatəmir, Kötüklü, Qaxbaş, Qaxingiloy, Qaxmuğal, Qapıçay, Qarabaldır, Qarameşə, Qaratala, Qaşqaçay, Qaysarlı, Qazmalar, Qımır, Qındırğa, Qıpçaq, Qorağan, Qum, Ləkit, Ləkit Kötüklü, Ləkit Malax, Lələli, Lələpaşa, Malax, Marsan, Meşəbaş, Oncallı, Sarıbaş, Süskən, Şotavar, Şıxlar, Tanqıt, Tasmalı, Turaclı, Uzuntala, Üzümlü, Yeni İlisu, Zərnə, Zəyəm